چهارشنبه, 04 اردیبهشت 1398

سوال ماه آبان : مقاله ای درباره ویلهلم اشتاینیتز

مقاله ای از تقی خزایی 

 

ویلهلم اشتاینیتز در سال 1836 در پراک دیده بجهان گشود .

تحصیلات اولیه وی در وین انجام گرفت و از همان دوران جوانی (12سالگی)به شطرنج گرایش پیدا کرد . سبک بازی او در شطرنج خارج از شیوه رمانتیک دوران قبل از پاول مورفی بوده و او در حقیقت پایه و اساس شطرنج مدرن را در مکتب جدیدی که دوران اشتاینیتز نامیده میشود را بنا نهاد . اشتاینیتز در زمان حیات خود در مسابقات زیادی شرکت کرد و حریفان نام آور  آن دوران نظیر اندرسون-بلاکبرن-چیگورین-گونسبرگ-زوکر تورت و ....را شکست داد و در سال 1886 رسما قهرمان جهان شناخته شد .

معروفترین بازیهای اشتاینیتز بازی بسیار جالب او با  باردلبن در هاستینگس سال 1895 بود که برنده جایزه اول بازیهای درخشان گردید .

اشتاینیتز یکی از استادان بازیهای چشم بسته بود . او میتوانست همزمان با 22 نفر با چشم بسته بازی کند.

وی بالاخره در سال 1894 در مسابقه با امانوئل لاسکر مدعی قهرمانی جهان شکست خورد و مقام خود را ازدست داد و در سال 1900 در نیویورک زندگی را بدرود گفت.

اشتاینیتز بازیکنی متفکر و بدعت گذار بود که بصیرت و ژرف نگری او در بازی دفاعی و استراتژیک و مجموعه برتری های او در موقعیت های جزئی به اهمیت پیروزیهای مورفی در بازیهای باز بود.

اشتاینیتز بعد از ناکامی در اولین گام که سعی کرد نام خود را با یکی از قربانی های مرسوم همراه سازد ، اندیشه های خود را بتدریج در طول سالها پرورش داد.با در نظر گرفتن استانداردهای قهرمانی جهان ،بازی او در اوائل، خالی از عیب و نقص نبود و علیرغم شکست های قبلی ، بازیهای بسیاری را به جهت وفاداری لجوجانه اش به شگردهای غیر مهم و درجه دوم از دست داد.

اشتاینیتز جوانترین عضو یک خانواده بزرگ یهودی بود که  در وین تحصیل کرد و در لندن سکنا گزید. تا زمان اقدام نسبتاً مهم نانواها در حمایت مادی از او برای مقابله با آندرسن بسال 1866 - کسی که مجدداً پس از بازنشستگی مورفی، بهترین بازیکن جهان شناخته شده بود - اشتاینیتز تنها موفقیت‌های متوسطی داشت. وی بطور اعجاب انگیزی مسابقه با آندرسن را با نتیجه 8 بر 6 برد و از آن پس برنده دائمی جوایز بزرگ مسابقات دهه‌های 1870 و 1880 بود.

اشتاینیتز تئوری‌هایش را در کتابی بنام "آموزگار شطرنج مدرن" به تفصیل شرح داد. منظور اصلی او این بود که نشان دهد پیروزی‌های سریع مورفی و آندرسن بر علیه دفاع‌های ضعیف حریفانشان می‌توانست انجام نگیرد، اگر که حریف به سادگی مقاومت می‌کرد، مهره‌هایش را بسرعت وارد عمل می‌نمود و پیاده‌های تقدیمی نامربوط را نمی‌پذیرفت.

اشتاینیتز نشان داد که در یک بازی دقیق، اقدام به یک حمله سریع، نادرست است. بجای آن بایستی بازی را سازمان داد و به دنبال برتری‌های جزئی بود. مثل فیل در مقابل اسب، بازی علیه پیاده‌های دوبله یا منفرد، خانه‌های ضعیف، تسلط بر ستون‌های باز، داشتن اکثریت پیاده‌ای در جناح وزیر، و تلاش برای یافتن فضای فرماندهی بیشتر. تئوری دفاع او "سرسختی" بود. او فکر می‌کرد اگر بازیکن مدافع بتواند از ضعف پوزیسیونی اجتناب کند آنگاه بازی او دقیق و بی عیب ادامه خواهد یافت. بهمین جهت در تعدادی از بازی‌های مشهور اشتاینیتز، او نیروهایش را به ردیف‌های عقب می‌آورَد تنها برای اینکه از ضعف پیاده‌ها اجتناب کند.

از دیگر اندیشه‌های جدال آمیز او این بود که شاه مهره‌ای جنگ آور است، حتی در وسط بازی!  نسل‌های بعد اندیشه‌های جدال آمیز اشتاینیتز را اصلاح و به عنوان نظریه‌های مورد توافق پذیرفتند.

اشتاینیتز اهمیت اسب ِ جلو رفته و دور از محل اصلی خود را دریافت. او نوشت که اگر بتواند اسب خود را در خانه d6 یا e6 مستقر نماید، آنگاه قادر است استراحت کند و بگذارد بازی خود به خود با موفقیت پایان یابد!  (وقتی که با مهره سیاه بازی می‌کند اسب در d3 یا e3 مینشیند.) او همچنین به نسل‌های آینده آموخت زمانیکه حریف با بسته شدن راه فیلش در پشت پیاده های خود، ضعیف گردیده، چگونه نیروهای او را تحت فشار قرار دهند تا دفاعش فرو بریزد.

لاسکر، کسی که بر اشتاینیتز پیروز شد و مقام قهرمانی جهان را از او گرفت، بعد از شکست دادن او گفت: «اندیشمند توسط بازیکن شکست خورد.» و این مطلب گواه این باور است که اشتاینیتز تنها بدلیل تئوری‌های پیشرفته‌اش موفق بود و آگاهی کمی از روانشناسی شطرنج [در بازی عملی] داشت. بهر صورت بطور کامل نمی‌توان این عقیده را تأیید کرد.

در اولین مسابقه رسمی قهرمانی جهان، اشتاینیتز - زوکرتورت 1886، اشتاینیتز شروع بدی داشت و بزودی 1- 4 عقب افتاد. اما ابتکار عمل و برتری‌اش را با استفاده از فرصت‌های مناسب، با ترکیبی از بازی دفاعی و استراتژیک حفظ کرد، به نحوی که حالت عصبی زوکرتورت تحریک شد و پیامد آن، حملات نادرست در موقعیت‌های ضعیف بود. اشتاینیتز سرانجام زوکرتورت را با نتیجه 12.5-7.5 مغلوب کرد.

سال 2009 برای زنده کردن یاد اولین قهرمان جهان و بنیانگذار مدرسه شطرنج پوزیسیونی،سال ویلهلم اشتاینیتز نامیده شد.

بعضی او را از سال 1868 قهرمان غیر رسمی شطرنج جهان می‌شناسند. او در سال ۱۸۶۸ آدلف اندرسن را با ۸ برد و ۶ تساوی شکست داد و ادعای قهرمانی شطرنج جهان را کرد. در سال ۱۸۸۶ در اولین مسابقه رسمی قهرمانی جهان او  تسوکرتورت را با ۱۰ برد و ۵ تساوی و ۵ باخت شکست داد. ۸ سال بعد عنوان قهرمانی را به امانوئل لاسکر واگذار کرد. اشتاینیتس پایه گذار شطرنج پوزیسیونی و علمی شناخته می‌شود و کارهای فراوانی در پیشبرد تئوری شطرنج انجام داده است.

 Event "World Championship 01st"]
[Date "1886.02.05"]
[Round "7"]
[White "Zukertort, Johannes Hermann"]
[Black "Steinitz, William"]
[Result "0-1"]

1. d4 d5 2. c4 e6 3. Nc3 Nf6 4. e3 c5 5. Nf3 Nc6 6. a3 dxc4 7. Bxc4 cxd4 8.
exd4 Be7 9. O-O O-O 10. Be3 Bd7 11. Qd3 Rc8 12. Rac1 Qa5 13. Ba2 Rfd8 14. Rfe1
Be8 15. Bb1 g6 16. Qe2 Bf8 17. Red1 Bg7 18. Ba2 Ne7 19. Qd2 Qa6 20. Bg5 Nf5 21.
g4 Nxd4 22. Nxd4 e5 23. Nd5 Rxc1 24. Qxc1 exd4 25. Rxd4 Nxd5 26. Rxd5 Rxd5 27.
Bxd5 Qe2 28. h3 h6 29. Bc4 Qf3 30. Qe3 Qd1+ 31. Kh2 Bc6 32. Be7 Be5+ 33. f4
Bxf4+ 34. Qxf4 Qh1+ 35. Kg3 Qg1+ 0-1

سفید تسلیم می‌شود. در واقع سفید به زودی مات خواهد شد:

36Kh4 Qe1+ 37.Qg3 Qxe7+ 38.g5 Qe4+ 39.Qg4 Qe1+ 40.Qg3 hxg5+ 41.Kxg5 Qxg3+ 42.Kf6 Qf4+ 43.Ke7 Kg7 44.Kd8 Qb8+ 45.Ke7 Qf8#  

منابع:کتاب تئوری گشایشها محمدرضا سلطانی

      سایتهای اینترنتی     

 


بازگشت


بازدید کننده گرامی ، شما به عضویت سایت در نیامده اید.
پیشنهاد می کنیم در سایت ثبت نام کنید و یا وارد سایت شوید.